استاندارد ISO 14001:2026 در ۱۵ آوریل ۲۰۲۶ منتشر شد و مهمترین استاندارد بینالمللی برای «سیستم مدیریت محیطزیست» (EMS)
به شمار میرود. این استاندارد به سازمانها کمک میکند اثرات زیستمحیطی فعالیتهای خود را بهصورت نظاممند شناسایی، کنترل و بهبود دهند. بیش از ۶۷۰ هزار سازمان در سراسر جهان بر اساس این استاندارد گواهینامه دریافت کردهاند.
چرا نسخه ۲۰۲۶ اهمیت دارد؟
پیام اصلی ISO این است که دوران «تعهدات و شعارهای زیستمحیطی» رو به پایان است و سازمانها باید بتوانند نتایج واقعی و قابل اندازهگیری ارائه کنند. به عبارت دیگر، دیگر کافی نیست یک شرکت اعلام کند که به محیطزیست اهمیت میدهد؛ باید نشان دهد که واقعاً مصرف انرژی، تولید پسماند، انتشار گازهای گلخانهای یا سایر اثرات زیستمحیطی خود را کاهش داده است.
مهمترین تغییرات نسبت به نسخه ۲۰۱۵
۱. توجه بیشتر به تغییرات اقلیمی
سازمانها باید اثرات تغییرات اقلیمی را در برنامهریزیهای راهبردی خود لحاظ کنند و بررسی کنند که چگونه تغییرات آبوهوایی بر فعالیتهایشان اثر میگذارد یا چگونه فعالیتهایشان بر اقلیم اثرگذار است.
۲. تمرکز بر تنوع زیستی و سرمایه طبیعی
در نسخه جدید، موضوعاتی مانند حفاظت از تنوع زیستی، اکوسیستمها و منابع طبیعی اهمیت بیشتری یافتهاند. این موضوع نشان میدهد که نگاه استاندارد از آلودگی و پسماند فراتر رفته و به کل محیط طبیعی توجه میکند.
۳. مسئولیتپذیری بیشتر مدیران ارشد
مدیریت محیطزیست دیگر فقط وظیفه واحد HSE یا محیطزیست نیست. مدیران ارشد باید نقش فعالتری در تصمیمگیریها، تعیین اهداف و پاسخگویی نسبت به نتایج محیطزیستی داشته باشند.
۴. توجه به زنجیره تأمین
شرکتها باید علاوه بر عملیات داخلی خود، اثرات زیستمحیطی تأمینکنندگان، پیمانکاران و شرکای تجاری را نیز بیشتر کنترل کنند. این موضوع بهویژه برای صنایع تولیدی و شرکتهای بزرگ اهمیت دارد.
۵. ساختار سادهتر و شفافتر
ISO
اعلام کرده که استاندارد جدید خواناتر، کاربردیتر و هماهنگتر با سایر استانداردهای مدیریتی ISO
شده است تا پیادهسازی آن برای سازمانهای کوچک و بزرگ آسانتر باشد.
یک یافته جالب پژوهشی
ISO
به مطالعهای اشاره میکند که دادههای ۸۳ کشور را بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۲۲ بررسی کرده است. نتیجه این پژوهش نشان میدهد که به ازای هر ۱٪ افزایش در تعداد گواهینامههای ISO 14001،
میزان انتشار گازهای گلخانهای نسبت به تولید ناخالص داخلی حدود ۰٫۱۴٪ کاهش یافته است. البته این رابطه آماری است و بهتنهایی اثباتکننده علت و معلول نیست، اما نشان میدهد استاندارد میتواند با بهبود عملکرد محیطزیستی ارتباط معناداری داشته باشد.
این تغییر برای شرکتهای ایرانی چه معنایی دارد؟
برای شرکتهایی که صادرات انجام میدهند یا با مشتریان بینالمللی کار میکنند، نسخه ۲۰۲۶ احتمالاً باعث میشود موضوعاتی مانند:
• محاسبه و کاهش انتشار کربن،
• مدیریت تأمینکنندگان،
• گزارشدهی ESG،
• بهرهوری انرژی و منابع،
• و ارزیابی ریسکهای اقلیمی
بیش از گذشته مورد توجه ممیزان و مشتریان قرار گیرد.
منبع: اداره کل استاندارد گیلان